CÓ MỘT CUỘC ĐỜI (tiếp theo 5 )

          Cuộc sống khốn khó khiến nó còn phải mò cua , bắt ốc, đánh dậm, đánh rủi kiếm thêm nguồn thức ăn cho gia đình, thậm chí còn để bán đi lấy tiền phụ mua sách vở đến trường . Những mùa mưa rào tháng ba, tháng tư hàng năm có nước mới, cá chép sông Thiên vần lên quật đẻ ranh rách khắp các bờ cỏ ven sông. Nó cũng một mình vác nơm xách cây đèn chai đi rình úp cá cả đêm, có hôm sáng ra nó xách về một sâu cá chép nặng , có con to dễ tới hai kí lô. Còn chạy rủi thì mê nhất vào mùa gặt lúa chiêm ( tháng 5 ta ) , ruộng cắt lúa rồi chỉ còn gốc rạ thấp hoặc là đã cày bừa ngả đất đợt một, nước ruộng lúc này chỉ ngập chừng hai ba mươi phân , cá rô don , cá diếc nhỏ , tôm tép thập cẩm nhiều vô kể. Nắng tháng năm nước ruộng nóng như đun , cá con không chịu được cứ nhao nhao ở các góc ruộng . Nó thường đeo giỏ đựng cá ngang thắt lưng rồi đặt rủi chạy khắp ruộng , chạy đua với lũ cá , tép dưới nước , con nào chạy kém, chạy lạc hướng là vào rủi của nó tất. Chạy chừng hai, ba mươi mét nó lại nhấc rủi lên bắt cá, tép bỏ giỏ rồi chạy tiếp . Cứ như thế nó chạy nửa ngày phải được vài ba ki lô cá thập cẩm . Ở cái thời khốn khó đó có được con cá con tép con như thế mà ăn cũng là quý lắm rồi , chẳng có câu :" vẩy cá còn hơn lá rau là gì " . Tháng sáu mà ra đồng bắt cua thì kiểu gì cũng đầy giỏ , bởi vì nước ruộng nóng cua chui hết vào hang, lỗ , không còn hang, lỗ thì chúng bò ngôm lên bờ hoặc bò đeo trên cây lúa . đi móc dọc theo các bờ ruộng lỗ nào cũng có cua, hang lớn có khi có cả mấy con , có hang còn có cả rắn, móc cua gặp có rắn trong hang thì run bắn cả người , nhưng lỡ gặp rồi cũng phải nhắm mắt mà túm người nó lôi ra khỏi hang rồi quăng thật xa ,có con to và dài gần một mét, sợ chết khiếp . Được cái : rắn dưới nước nó lành và hiền thôi không mấy nguy hiểm, thế nhưng cái cảm giác gặp rắn thì vẫn cứ ghê, gai hết người. Những ngày thời tiết có nhiệt độ tăng cao , ra đồng mà vơ buổi trưa có cả chục ki lô cua là bình thường , về ăn không hết thì sóc sạch ngâm muối làm mắm cua ăn dần , cũng ngon lắm chứ , nhất là có trái rứa ( thơm) chín ngâm cùng. Không ngờ cái nguồn thực phẩm tươi sống mà thiên nhiên ban tặng tự nhiên ngày ấy mới giá trị làm sao . Chẳng phải như tôm, cá nuôi thời công nghiệp hóa, hiện đại hóa này : dư lượng kháng sinh quá mức cho phép tới vài chục lần, chưa kể thuốc kích thích tăng trưởng, tạo màu, tạo lạc... dẫn đến tạo ung thư cũng là.

            ( còn nữa.. )

MONG và KHÔNG ( một mùa ĐÔNG)

         MONG

Hãy gọi gió Đông về
Dù mùa Đông giá lạnh
Những cuộc tình lận đận
Mùa Đông về ấm hơn ?

        KHÔNG

Cuộc tình chờ mãi một mùa Đông
Nhớ cánh thư xanh với hoa hồng
Dẫu có ước ao , mơ chờ đợi
Chỉ là dĩ vãng với hư không

Biết rằng Thu hết sẽ tới Đông
Giữ dạ thủy chung đón thiệp hồng
Nhưng chốn cửa thiền ai cho cưới
Tu rồi ! rốt cuộc vẫn là không ?

           XT           02/9/2014

            

CÓ MỘT CUỘC ĐỜI ( tiếp theo 4 )

       
       Chiến tranh leo thang, giặc Mỹ đem bom đánh phá miền bắc , lúc ấy bố nó ( bộ đội chống Pháp về phục viên) có lệnh điều động tái ngũ , mẹ nó lo sợ phải nuôi con một mình , rất may là bố nó không đủ sức khỏe phục vụ , được cho về , tiếp tục cùng với mẹ nó vật lộn với cuộc chiến chống đói nghèo ở cái quê là vùng chiêm trũng mà bốn mùa thiếu đói gạo khoai ấy. Nó lúc này ban ngày thì đi học, cắt cỏ chăn trâu, tối về thường tập trung đi cổ động phong trào chống Mỹ xâm lược do nhà trường tổ chức, nó luôn là người hăng hái hô to khẩu hiệu chống Mỹ nhất trong đoàn biểu tình . Bởi nhẽ nó được nghe ông bà nó kể lại , năm 1953 nhà nó bị pháo kích từ tàu chiến Pháp chạy ngoài sông Kinh thày câu bắn vào đốt cháy toàn bộ năm gian nhà gỗ cửa kính, nên nó căm thù lắm . Khi ấy ông nội nó chỉ còn vẽ truyền ảnh, thu nhập cũng chỉ đủ để ông sống qua ngày bằng cái nghề tài tử ấy . Bà nội nó thương đàn cháu đói vào tận chân đèo Trê , thôn Đồng châu , xã Hoàng hoa thám khai khẩn đất hoang trồng sắn . Thế là từ năm nó học lớp năm (1966) nó thường phải theo cha vào rừng (chỗ bà nội nó ở) lấy sắn , lấy củi đưa về ngoài nhà vào các ngày thứ bảy, chủ nhật trong tuần phụ giúp cha mẹ nuôi đàn em nhỏ . Nó ốm yếu đói gầy cứ phải theo sau đẩy xe cải tiến phụ cha nó kéo đằng trước, mấy cái dốc ngắn ngày ấy ở cửa ngõ thôn Đồng châu đã là nỗi sợ đọa đầy đối với nó .

      Lớn lên thêm chút nữa cha nó dắt nó lên rừng chặt lứa, lận tìm quả Trám , củ nâu nhuộm vải . Rừng ngày ấy còn gần như nguyên sinh , cây cối rậm rạp , muông thú rất nhiều , đi trên rừng nó đã nhìn thấy gấu , thấy nai , thấy lợn từng đàn . Nó cũng được người lớn chỉ cho cách ra khỏi rừng khi bị lạc , nghĩa là ở khu rừng Đồng châu ấy với nó lúc bấy giờ có lỡ lạc cha trên rừng thì nhớ cứ xuống suối đi xuôi theo dòng nước chảy sẽ ra được đồng bằng không quá ba ngày tùy nơi xuất phát , không thể chết được . Rừng quý thật , dãy vòng cung Đông triều ấy thời kháng chiến chống Pháp là chiến khu nơi che chở bộ đội Việt minh trong đó có bố nó . Hòa bình lập lại ở miền Bắc thì đây cũng chính là nơi đã cứu đói và nuôi sống anh em , gia đình nó . 
    ( còn nữa)

NGẪM THEO

Chưa chìm, chưa đắm cũng chưa bi
Nhưng cứ đà này ắt sẽ nguy
Tướng tá, chức quyền mua được cả
Buộc lòng quan lại chúng thu, chi

Văn bằng chứng chỉ - trên bàn nhậu
Dự án, công trình - chạy, bán, mua
Án xử ngồi tù - thành tại ngoại
Oan khiên chồng chất - vẫn như đùa

Dân nhỏ nghèo hèn - ca oán thán
Quan to nhầy nhụa - quát dương uy
Dân chủ, luận bàn - kiêng giữ miệng
Chẳng riêng vận nước - mạng cũng suy

Kinh tế rõ ràng đang tăng trưởng
Lòng dân có mất cũng bình thường
Đục nước béo cò vơ vét đã
Giầu có tiền nhiều khối kẻ thương .

                       XT   01/9/2014

                 CÓ MỘT CUỘC ĐỜI ( Tiếp theo 3)

      Ngày ấy chăn trâu còn nhiều gò đống để chăn thả , trâu nhà nó nhận chăn dắt toàn là những con trâu đực mộng , mình cao to , mắt đỏ , sừng dài , người lạ nhìn đã sợ . Thế nhưng với nó thì cũng bình thường thôi vì con vật cũng biết thân quen mà , nó còn nhỏ mỗi lần muốn cưỡi lên lưng trâu nó thường phải đè đầu trâu xuống rồi trèo đứng lên hai bên sừng cho trâu ngẩng đầu đưa nó lên lưng , không thì cũng phải bắc một chân vào hốc chân trước con trâu rồi quăng chân còn lại phi lên lưng trâu mà ngồi . Bọn trẻ chăn trâu bấy giờ có cả nó rất thường hay cưỡi trâu phi đua tốc độ , trâu nhà nó to khỏe chạy nhanh, nhưng mà hay chứng , cũng có khi nó bị trâu lồng lên rồi quật ngã nó xuống ruộng nước làm ướt sũng . Sợ nhất về mùa đông , trâu thường bị nhốt ở nhà tránh rét , gặp khi trời ấm cho ra chăn dắt , đang cuồng cẳng do phải đứng nhiều ngày, trâu rổng mỡ nhảy lồng lên rồi chạy khắp đồng , nó không đuổi kịp cứ vừa đuổi theo vừa khóc . Ngoài chăn trâu nó còn được mẹ nó huấn luyện cho biết cắt cỏ , những ngày đầu còn đi theo mẹ cắt được nắm nào mẹ nó gánh cả về cho , dần dà rồi nó bị người lớn sai tự mang quang gánh đi cắt được bao nhiêu tự gánh quẩy về , có hôm nó sang cánh đồng làng khác có cỏ tốt hơn cắt rồi bị cho là cắt trộm cỏ , người ta thu giữ bắt hết cả liềm cùng quang gánh, nó lại khóc về không , còn bị bố mẹ la rày nữa chứ . Cứ như thế suốt một quãng đời tuổi thơ của nó là nửa ngày cắt cỏ chăn trâu, nửa ngày đi học . Thực ra nhà nó trước cải cách có thua kém mấy ai , cái thời mà lý trưởng còn phải cưỡi ngựa đi lại trong thôn thì ông nội nó đã cưỡi xe đạp pô rô bấm chuông kính coong chạy khắp làng trên , xóm dưới rồi chứ . Sau này ruộng đất hiến vào hợp tác xã nông nghiệp hết , cuộc sống phụ thuộc vào công điểm , bố mẹ nó thật thà lại đông con toàn là con trai ăn khỏe , nghịch khỏe chứ giúp bố mẹ được bao nhiêu , thành thử cứ nghèo dần đi, cho đến khi nó có chín anh em thì cuộc sống vô cùng khó khăn chật vật .
     ( còn nữa)

               CÓ MỘT CUỘC ĐỜI (tiếp theo 2 )

     Vào năm nó học lớp hai ở trường làng, lớp học có chừng vài chục đứa trong thôn bỗng một hôm có thằng bạn mới (thằng Nghị) đến nhập học, Nghị đến sớm nhưng không có chỗ ngồi , đứng quanh quẩn . Lúc thày giáo đến Nghị ngồi vào bàn thằng Hòe, bị thằng Hòe đẩy ra, lại ngồi vào bàn thằng Thắng cũng bị Thắng xô ra , bị ma cũ bắt nạt ma mới , Nghị đứng ngay cạnh nó mà khóc, chẳng hiểu sao nó tự giác ngồi xích vào bảo Nghị "mày ngồi đây với tao". Thế rồi từ đó hai thằng trở thành bạn thân với nhau , nhưng công nhận tố chất thông minh trong con người  Nghị thì hơn hẳn nó, mặc dù nó vẫn cùng Nghị đi thi tuyển cả văn lẫn toán trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp huyện cho tới hết lớp bảy ngày xưa. Nó mê chơi nhưng ham học , còn nhỏ lúc nào nó cũng nghĩ đến chế tạo ra máy móc, ô tô hay cái gì đó , khổ nỗi ngày ấy chỉ nhặt được vài mẩu gỗ vụn vuông vắn đem xếp xếp, ghép ghép đã là thích lắm rồi. Trời mưa mẹ nó ngồi nhà khâu vá quần áo , bố nó đi kéo vó tay, nó cũng mang dao với tre ra trẻ vót cột buộc làm cái vó bè kéo nghịch ở sân.

       Nhà thằng Nghị cũng nghèo như  nhà nó, bố thằng Nghị bảo thế. Thế nhưng ông cụ nhà Nghị còn có cái nghề rèn , người xưa thường nói “ nhất nghệ tinh nhất thân vinh “ mà , cho nên nghèo thôi chứ thằng Nghị nó không đói bao giờ. Cái thằng ấy giỏi từ bé, vừa quay bễ vừa đọc báo cho bố nó nghe , luyến thắng mà không sót chữ nào. Cứ mỗi lần đi thi học sinh giỏi huyện hai thằng lại mang theo cơm nắm ,vì người ta thi có một môn hoặc văn hoặc toán xong là người ta về, hai thằng thì cứ sáng mà thi toán thì chiều thi văn , tất nhiên là trưa ăn cơm nắm nghỉ tại trường, và lần nào cũng thế chỉ thằng Nghị có thức ăn, không thịt kho cũng có tôm tép kho còn nó thì chuyên ăn ké chứ thịt cá đâu ra, may chăng có được quả trứng bác là quý lắm rồi. Thế nhưng ngày ấy nó khổ thế mà nó cứ học giỏi mới lạ chứ , nhiều bậc phụ huynh đi họp cho con nghe thày cô giáo khen nó nghĩ phát thèm, có người còn nói với mẹ nó là muốn đổi tiền của lúa gạo để có được thằng con ngoan học giỏi như nó. Chính điều ấy làm cho bố mẹ nó cảm thấy hạnh phúc và hãnh diện với dân làng , chứ lúc ấy nghèo đói đâu dám ngẩng mặt với đời . Nó khác thằng bạn Nghị là nó phải chăn trâu, cắt cỏ nửa ngày còn nửa ngày kia đi học . Bố mẹ nó đẻ toàn con trai hai năm một đứa , nó mới học đến lớp bốn mà đã có tới năm anh em trai, bố nó nhận chăn cho HTX những con trâu đực dữ tợn nhất không ai muốn chăn dắt để lấy nhiều điểm, các cụ thật thà nghe trên họ lịnh thì lấy làm mừng mà gánh vác cho HTX chứ thực ra thóc để ở sân kho họ chia cho hột nào biết hột đó , có nhiều công cũng vô ích chứ được gì, bởi nhẽ cứ thu hoạch xong cân đối thu chi , họ lại tuyên bố công ria rô lạng (10 điểm là một công mà không có lạng thóc nào) rồi họ chia cho mỗi người mấy chục kg lúa, quậy hồ không đủ chứ đừng nói nấu cháo trong sáu tháng trời . Rõ là các cụ thật thà hóa làm khổ con cháu , mà nó thằng con lớn thì phải khổ nhất .
       ( còn nữa )

CÓ MỘT CUỘC ĐỜI ( 1 )

        TUỔI THƠ

            Nó là con trưởng cháu đích tôn trong một gia đình mà cả bố và mẹ nó đều là con một. Ông nội nó là ông ký ảnh, học việc và làm thuê cho tiệm ảnh của ông Nguyễn bá Chành ( Bố đẻ của nghệ sĩ ,đạo diễn phim truyện Việt nam : Bạch Diệp) từ những năm 1925, thời mà cả thành phố Hải Phòng mới có hai hiệu ảnh.Còn ông ngoại nó là ông Vệ (do Pháp bắt đi lính sang Pháp trong những năm chiến tranh thế giới Pháp-Đức). Nó đương nhiên được quý chiều lắm chứ, lúc một hai tuổi ông nội , ông ngoại nó thay nhau kiệu nó trên vai dong chơi khắp họ. Chả là nhà nó cũng to họ lớn làng , xem ra cũng toàn chánh phó lý giàu có nhất vùng ấy chứ , như cụ tổng Khuông ở tổng Đông đôi ngày xưa chẳng hạn ruộng vườn thẳng cánh cò bay. Con cháu cụ sau này cũng có ông làm đến thứ trưởng bộ tư pháp nước  VNDCCH vậy. Hòa bình lập lại ở miền Bắc nó được đi học phổ thông từ năm 1961,so với bạn bè ở quê lúc bấy giờ nó là thằng học giỏi và nghịch ngợm. năm học lớp một ở đình làng nó đi học sớm cùng đám bạn trèo lên cây ổi cạnh bờ ao hò nhau rung tít như phi ngựa, thế rồi cây ổi bật gốc đổ xuống ao làm cả bọn ướt sũng như chuột lột phải về nhà thay quần áo. Khi nó đến lại lớp thì đã thấy cả bọn đứng xếp hàng chờ hình phạt ,nó cũng bị thày giáo hỏi " tay nào rung” rồi đặt tay lên gờ tường một dẫy dài theo các bạn .Thày chưa đánh mà đứa nào cũng mếu máo khóc , thế rồi mỗi đứa cũng phải chịu một thước vụt vào tay (tay rung đổ cây ). Chính cái thước của thày giáo già ngày ấy mới dạy con người ta làm người.
       Còn chưa sợ bằng những lần nó bơi lội ra giữa ao hay giữa đầm hái trộm sen , sợ người ta bắt được nó vẫy vùng bơi tháo chạy mặc cho gai sen cào xé rách khắp người, chưa kể có lần đuối sức uống no nước .Nào có làm gì, chỉ nhìn thấy sen đẹp thích thì hái trộm đứa một vài bông để ngửi hương thơm thôi mà . Nó cũng là thằng ham chơi lắm ,suốt ngày đánh đáo, đánh bi , những khi tết về thì thôi ,bỏ cả xôi thịt bánh chưng nhịn đói đi chơi theo bạn . Cũng  có lần nó chơi đánh đáo xu, dưới gốc cây táo già nhà bà Phong, cây táo có gai nhưng về dịp tết quả chín vàng sai ríu, nó đánh nhau với bạn để giữa ngày mồng một tết bạn thua chạy đến nhà nó cứ đọc tên ông bà, bố mẹ nó ra mà chửi , rõ là xui . Đã vậy đúng là trẻ con đánh nhau làm mất lòng người lớn bà mẹ thằng bạn thương sót con còn đến tận nhà nó mắng chửi bố mẹ nó nữa ,làm thằng bé sợ trốn mất tích, mấy ngày tết năm ấy toàn đi ăn trực mà chẳng biết sấu hổ .  

 ( còn nữa )